Trening wydolności organizmu jest koniecznością jeżeli chcemy mówić o pełnym treningu sztuk walki. Zanim jednak zaczniemy podejmować jakiekolwiek działania w tym kierunku warto wiedzieć co i jak powinniśmy trenować.

Systemy energetyczne organizmu
Temat produkcji energii przez nasz organizm jest związany ze zjawiskami biochemicznymi zachodzącymi w ciele człowieka. Bez wdawania się w głębokie szczegóły i wzory chemiczne postaram się opisać te mechanizmy.

Każdy intuicyjnie rozumie, że aby mięśnie mogły pracować nasz organizm musi dostarczyć im energii. Praca mięśni jest możliwa dzięki procesowi przechodzenia organicznego związku chemicznego ATP (Adenozynotrifosforan) w ADP (Adenozynodifosforan). Ponieważ w komórkach mięśniowych znajduje się jedynie niewielka ilość ATP (zostaje ona zużyta w ciągu kilku sekund pracy mięśnia) nasz organizm musi przekształcić ADP z powrotem w ATP, by mięsień miał energię potrzebną do dalszej pracy. Proces ten następuje z udziałem różnych systemów energetycznych.

ATP-CP (System fosfokreatynowy)
Ten system jest w stanie zapewniać tworzenie cząsteczek ATP podczas, krótkiego i bardzo intensywnego wysiłku trwającego do około 10 sekund. Jego krótka wydolność jest związana z niewielkimi zapasami fosfokreatyny w mięśniach. Po jej wyczerpaniu organizm musi uruchomić anaerobowy system energetyczny, aby umożliwić dalszą pracę mięśni.

System anaerobowy (beztlenowy)
Jego działanie polega na tworzeniu cząstek ATP w wyniku przekształcania glikogenu w glukozę, która po kilku dalszych przemianach daje w efekcie ATP. Nazwa tego systemu wynika z tego, że do przemian o których mowa nie jest potrzebny tlen. System beztlenowy jest w stanie zaopatrywać mięśnie w energię przez okres do około 2 minut. Po jego upływie organizm przełącza się w tryb działania tlenowego.

System aerobowy (tlenowy)
Jak sugeruje jego nazwa system aerobowy wykorzystuje tlen do procesów, w których z glukozy powstaje energia potrzebna do otrzymywania ATP. System ten jest w stanie zaopatrywać organizm w energię podczas długich wysiłków np. biegi maratońskie. W trakcie procesów tlenowych zużywana jest glukoza która powstaje w wątrobie oraz tłuszcz. W wyniku działania systemu tlenowego powstają dwutlenek węgla, woda oraz ciepło.

To, że systemy energetyczne rozpatrujemy oddzielnie wcale nie oznacza, że pracują one w separacji od siebie. Ich działanie zazębia się lub przebiega równolegle z tym, że różne typy wysiłku mocniej eksploatują różne systemy energetyczne. Dlatego kluczowe w doborze właściwego treningu jest zrozumienie, który z systemów jest dominujący podczas wykonywanej przez nas aktywności. Dla przykładu dźwiganie ciężarów najsilniej wykorzystywać będzie system ATP-CP, sparringi w sztukach walki system anaerobowy, a długodystansowe biegi system aerobowy.

W zasadzie nie od dziś wiadomo, że dobry trening powinien przebiegać w warunkach zbliżonych do takich do których się przygotowujemy. W przypadku treningu sztuk walki często popełniane są błędy, które wynikają z nieświadomości jaki system energetyczny jest rozwijany przez wykonywane ćwiczenie. Kilkakrotnie spotkałem się ze zdziwieniem osób, które regularnie biegają po kilka kilometrów, a 2 minuty sparingu lub tarczowania sprawia, że czują się bardzo zmęczeni i tracą oddech. Jeżeli naszym celem jest przygotowanie do walki, która przecież niezależnie od tego czy mówimy o bójce na ulicy czy o walce na zawodach z pewnością nie będzie maratonem to powinniśmy się skupiać na intensywnym rozwijaniu wydolności beztlenowej i fosfokreatynowej, a w mniejszym stopniu (co wcale nie oznacza, że możemy ją całkowicie pominąć) na rozwijaniu wydolności tlenowej.